Ons nieuwe werk: consumeren

Alles wat de technologie maakt moet door de consument geconsumeerd worden. Is dit de verre toekomst van werk en samenleving? Een nogal angstig toekomstbeeld maar als we de hedendaagse voorspellingen zouden moeten geloven niet eens zo vreemd. Transport wordt autonoom, productie uit handen genomen door robots en controle door software. We doen uiteraard veel meer en de menselijke contacten mogen we nooit vergeten maar veel traditionele banen staan door technologie wel onder druk. En hiermee ons hele sociale stelsel. Van pensioen tot aan zorg tot aan sociale zekerheid. Veelbesproken en recent weer voorgelegd aan de tweede kamer in Nederland is de vraag rondom een basisinkomen. Iedereen krijgt een basisinkomen dat voldoende is om van te leven. Alle extra's kun je dan mogelijk bijverdienen. Maar de stress om te leven (basis) wordt weggenomen door het basisinkomen. De discussie is of het betaalbaar is. De angst dat mensen dan niets meer gaan doen.

Het idee van een basisinkomen is zeker niet nieuw. Al doen sommige mensen wel alsof het idee nieuw is. Martin Luther King sprak er al over en het is al eerder getest in steden. In Nederland spraken we er al over in 1968. Nooit zijn we eruit gekomen en nooit was de noodzaak om erover te praten zo groot als nu. Want technologie laat steeds meer haar impact gelden. Al zijn de vele beloftes van technologie nog niet uitgekomen. Maar dat komt mede omdat we het nog niet altijd direct kunnen meten. Voorspellingen zoals 46% van het werk in de VS zal binnen 20 jaar verdwijnen zijn door ander onderzoek juist weer tegengesproken. Dit blijkt 6% te zijn. En we zien ook dat er hele andere banen juist weer verschijnen. Dus we leiden onze kinderen verkeerd op? Want werk zal er wel blijven. Maar wel uiteindelijk in mindere mate.

Het invoeren van een basisinkomen kent een aantal mogelijke voordelen en motieven (via Wikipedia)

• fundamentele mensenrechten (recht op leven, aandeel in natuurlijke rijkdommen);
• idealistische motieven (vrijheid, lossere band tussen werk en inkomen, inkomensnivellering);
• sociale motieven (armoedebestrijding, vermijding van stigma's, tegengaan van uitbuiting);
• economische motieven (bevordering kleinschaligheid, evenwichtigere arbeidsverdeling, stimulering lokale economie);
• emancipatoire motieven (waardering van traditioneel door vrouwen verrichte werkzaamheden);
• ontwikkelingsmotieven (basisinkomen als ontwikkelingshulp, universeel basisinkomen);
• praktische overwegingen (eenvoud, vermijding van willekeur en bureaucratie);
• praktische overwegingen zoals minder ziektekosten.

Is de toekomst van 'sociale zekerheid' een basisinkomen voor iedereen. En kunnen we als samenleving hiermee omgaan en in hoeverre is het betaalbaar? Om niet te vergeten: wat is de hoogte van zo'n inkomen? Een idee dat jaren oud is maar meer en meer aandacht en navolging krijgt. Zeker iets om mee te experimenteren en dat zien we ook steeds meer gebeuren in Nederland.

De toekomst? Zullen onze kinderen in de verre toekomst genieten van de producten die machines voor ons maken. Hoeven ze minder te werken en worden ze zelfs door de machines betaalt om de producten te consumeren die uit de autonome fabrieken komen? We weten het niet. Maar wel tijd om erover na te denken. Want het veranderen van social structuren is complexer dan het maken van technologie. Daar ligt de uitdaging van de toekomst.

Meer info: basisinkomen.nl